مراد على شمس

207

با علامه در الميزان ( فارسى )

فرزندش عليه السّلام بود ، و در جملهء : « وَ مِنْ ذُرِّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ » ، مراد اسلامى بود كه لايق به شأن امت باشد ، كه حتى شامل امت باشد ، كه حتى شامل اسلام منافقين ، و نيز اشخاص ضعيف الايمان ، و قوى الايمان ، و بالاخره اسلام همه مسلمين بشود . پاسخ : در پاسخ مىگوئيم مقام تشريع با مقام دعا و درخواست دو مقام مختلف است و دو حكم متفاوت دارد ، كه نبايد اين را با آن مقايسه نمود . اگر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از امتش به همين مقدار قناعت كرد ، كه به ظاهر شهادتين اقرار كنند ، بدان جهت بود كه حكمت در توسعه شوكت ، و حفظ ظاهر نظام صالح ، اقتضا مىكرد به اين مقدار از مراتب اسلام اكتفا كند ، تا پوشش و پوستى باشد براى حفظ مغز و لبّ اسلام ، كه همان حقيقت اسلام باشد ، و به اين وسيله آن حقيقت را صدمهء آفات وارده حفظ كند . اين مقام تشريع است كه در آن ، اين حكمت را رعايت كرده است . و امّا مقام دعا و درخواست از خداى سبحان ، مقامى ديگر است ، كه حاكم در آن تنها حقايق است [ در مقام دعا حقايق حكومت مىكند نه ظواهر ] ، و غرض درخواست‌كننده در آن مقام متعلق به حقيقت امر است ، او مىخواهد به واقع قرب به خدا برسد ، نه به اسم و ظاهر آن ، چون انبياء توجهى و عشقى به ظواهر امور بدان جهت كه ظاهر است ندارند ، چون اگر مىدانست همان را قبل از اينكه براى ذريّه‌اش درخواست كند ، براى پدرش درخواست مىكرد و ديگر وقتى فهميد پدر از دشمنان خداست از او بيزارى نمىجست ، و در دعاى خود كه قرآن حكايت كرده ، نمىگفت : « و لا تحزني يوم يبعثون يوم لا ينفع